เทคนิคการเลี้ยงลูกในช่วงวัยต่างๆ ตอน...วิธีพูดคุยให้ลูกรู้สึกมั่นคงทางอารมณ์

เทคนิคการเลี้ยงลูกในช่วงวัยต่างๆ

ตอน...วิธีพูดคุยให้ลูกรู้สึกมั่นคงทางอารมณ์

“เรียนมาจากที่โรงเรียนแล้ว ทำไมถึงไม่รู้ล่ะ”

                คุณพ่อคุณแม่คงไม่ปฏิเสธใช่ไหมว่าเคยพูดแบบนี้กับลูก  ไม่ว่าจะพูดด้วยอารมณ์ หรือเพราะคาดหวังอะไรบางอย่างจากลูก แต่คำพูดแบบนี้ล้วนแล้วแต่สร้างความรู้สึกที่ไม่ดีกับลูกได้

สิ่งที่ลูกกำลังทำ แม้ในสายตาพ่อแม่จะเห็นเป็นเรื่องง่าย แต่สำหรับลูกแล้ว เวลาทำอาจดูเงอะงะประหม่าหรือตื่นตระหนก ส่งผลให้พ่อแม่หงุดหงิดและอาจระเบิดความไม่พอใจใส่ลูกหรืออาจเกิดความกังวลว่าลูกมีปัญหาทางด้านพัฒนาการช้ากว่าเด็กคนอื่นที่อายุเท่ากันหรือเปล่า จนพยายามยื่นมือเข้าไปแก้ไขปัญหาที่เกิดแต่ท่าทางกระวนกระวายสีหน้ากลัดกลุ้มของพ่อแม่อาจทำให้เหตุการณ์ย่ำแย่ลงกว่าเดิมเพราะจะทำให้เด็กเกิดความกลัวมากขึ้นควบคุมตัวเองไม่อยู่ทำให้รู้สึกไม่เป็นอิสระและไม่กล้าทำอย่างอิสระเกิดความรู้สึกต้อยต่ำ ด้วยเหตุนี้ แทนที่จะเกิดความรู้สึกว่าต้องกระตุ้นตนเองให้ทันความต้องการของแม่ กลับกลายเป็นว่าลูกเกิดความรู้สึกไม่มั่นคงทางจิตใจ ไม่กล้าลงมือทำอะไร

                    

Case

คุณแม่ท่านหนึ่งหนักใจอยู่เป็นทุนว่าลูกชายไม่เก่งเลข วันหนึ่งลูกชายทำหน้าเบะเหมือนจะร้องไห้มาหาแม่เพื่อขอให้ช่วยสอนการบ้านเรื่องเศษส่วน ทำให้แม่ระงับความโกรธไม่อยู่ พูดสวนกลับไปว่า ”เรียนมาจากที่โรงเรียนแล้วทำไมถึงยังทำไม่ได้”

ในสถานการณ์เช่นนี้ คุณพ่อคุณแม่ต้องพูดสร้างกำลังใจและกระตุ้นความสามารถในการแก้โจทย์การบ้านของลูกขึ้นให้ได้  สิ่งที่แม่จำเป็นต้องทำคือหาบทสนทนาสร้างแรงจูงใจ สร้างแรงกระตุ้นแก่ลูก แต่ส่วนใหญ่ประโยคที่พ่อแม่พูดมักเป็นประโยคคำถามฝ่ายเดียว และลูกก็จะตอบอย่างกระท่อนกระแท่น พูดเสียงเบาอย่างไม่มั่นใจในตัวเอง แต่พ่อแม่มักใช้น้ำเสียงแข็งกร้าวและดังเฉียบขาด ประกอบกับลูกที่ตั้งใจจะมาขอให้ช่วยสอนการบ้านมีความเกรงกลัวอยู่เป็นทุนเดิม เมื่อมาเจอน้ำเสียงและคำถามจากพ่อแม่แบบนี้ ก็ยิ่งทำให้เด็กมัวแต่ลนลานตอบคำถาม ไม่มีเวลาคิด มีโอกาสตอบผิดได้มาก

ข้อแนะนำสำหรับกรณีนี้คือ เวลาแม่พูดกับลูก ต้องปรับจังหวะความเร็วของคำพูดให้เท่ากับความเร็วที่ลูกพูด สิ่งนี้เรียกว่า “การชะลอ” ซึ่งเป็นจิตวิทยาอย่างหนึ่ง คือการพยายามเลียนแบบจังหวะหรือปรับจังหวะการพูดให้เข้ากับอีกฝ่ายหนึ่ง ถ้าคนหนึ่งพูดเร็ว แต่อีกคนพูดช้า ทั้งคู่จะรู้สึกว่าอีกฝ่ายไม่ใช่พวกของตนและเกิดความขัดแย้งในใจ แต่ถ้าทั้งสองฝ่ายพูดด้วยความเร็วเท่าๆกัน จะทำให้ต่างฝ่ายต่างรู้สึกว่า “อืม...คนนี้เป็นพวกเดียวกับเรา” และเกิดความสบายใจ 

นอกจากปรับความเร็วแล้ว ยังรวมถึงสิ่งอื่นๆด้วย เช่น เนื้อหาและปริมาณของบทสนทนา โทนเสียง การขยับเคลื่อนไหวร่างกาย ฯลฯ และยิ่งถ้าต้องการให้ลูกเปิดใจมากขึ้น ต้องการรู้ความในใจของลูกมากขึ้น ก็จำเป็นต้องใช้ทักษะ “การชะลอ” นี้ให้มาก ถ้าไม่ใช้ทักษะนี้แล้ว บทสนทนาจะกลายเป็นการพูดอยู่ฝ่ายเดียว

มาดูตัวอย่างการพูดกัน

การพูดที่ขัดขวางพัฒนาการของลูก ลูก: แม่ครับ  ทำไมเลขถึงยากอย่างนี้ แม่: ทำไมล่ะ  ลูกก็เรียนมาจากที่โรงเรียนแล้วนี่ ตอนเรียนในห้องตั้งใจฟังหรือเปล่า  ทำไมถึงไม่รู้ล่ะ ลูก: เรื่องการหารเศษส่วนมันยากนี่ แม่: ไหน  เอามาให้แม่ดูซิ 2 ส่วน 3 หารด้วย 1 ส่วน 3 ไม่เห็นยากตรงไหนเลย ลูก: เอ่อ... แม่: ทำไมถึงไม่รู้ล่ะ  ในหนังสือก็อธิบายไว้ตรงนี้ไงเห็นไหม หรือว่าไม่ได้อ่าน ลูก: .... (เงียบ) แม่: การหารเศษส่วนก่อนอื่นก็ต้องกลับเศษเป็นส่วนก่อนแล้ว เอาไปคูณ  ดังนั้น 2 ส่วน 3 ต้องคูณด้วยอะไร ลูก: คูณด้วย 3 ส่วน 1 ใช่ไหม แม่: ถูกต้อง  แล้วคำตอบคืออะไร ลูก: เอ่อ... ใช่ 1 ส่วน 2 หรือเปล่า แม่: จะเป็น 1 ส่วน 2 ได้ยังไง  ทำไมถึงไม่รู้นะ ลูก: ก็ผมไม่เก่งเรื่องคูณเศษส่วนด้วย... แม่: ตายแล้ว!  ลูกทำโจทย์เลขมาตั้งเยอะทำไมยังไม่รู้ล่ะ ลูกทบทวนฝึกแก้โจทย์เลขบ้างหรือเปล่า  ถ้าไม่ฝึกก็ทำไม่ได้สิ ลูก: ....(ร้องไห้) แม่: ร้องไปก็ไม่มีประโยชน์  ไปเอาหนังสือกับสมุดมา

การพูดที่ส่งเสริมพัฒนาการเป็นสองเท่า ลูก: แม่ครับ  ทำไมเลขมันยากอย่างนี้ แม่: (หยุดตั้งสติสักนิด  แล้วพูดด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน) ลูกว่าอะไรยากจ๊ะ ลูก: เรื่องการหารเศษส่วนมันยากไป แม่: การหารเศษส่วนเหรอ  ไหน  เอามาให้แม่ดูซิ (ดูหนังสือ) 2 ส่วน 3 หารด้วย 1 ส่วน 3 หนูเรียนจากที่โรงเรียนมา  เขาว่าอย่างไรล่ะ ลูก: ให้กลับเศษส่วนอันหลังก่อนครับ! แม่: อืม  ใช่แล้ว  หนูหมายถึงการคูณเศษส่วนใช่ไหม แล้วต่อไปเป็นยังไง ลูก: ก็เป็น 2 ส่วน 3 คูณด้วย 3 ส่วน 1 ใช่ไหมครับ แม่: ถูกจ้ะ!  ทำได้ดีมาก (พูดอย่างดีใจ) หนูคงไม่คล่องเรื่องคูณเศษส่วนมากกว่า ไหนลองฝึกสักหน่อยเอาไหม ลูก: ดีครับ!  แม่จะสอนผมใช่ไหม แม่: แน่นอน  แล้วถ้าเกิดสอน ๆไปแม่สอนต่อไม่ได้ จะทำยังไงเนี่ย (หัวเราะไปด้วย)  หนูคงแย่แน่ๆเลย ลูก: ถ้างั้นผมจะตั้งใจฟังในห้องเรียน  แล้วจะมาสอนแม่นะ แล้วก็จะฝึกแก้โจทย์เลขที่บ้านเยอะๆ แม่: ดีแล้ว  ตั้งใจเรียนในห้อง  แล้วมาฝึกแก้โจทย์บ่อยๆ หนูก็จะเก่งเองจ้ะ

จับจุดเพื่อพูดคุยให้ถูกวิธี

แม้พ่อแม่จะวิตกกังวล กลัวว่าลูกจะมีพัฒนาการด้อยกว่าเด็กวัยเดียวกัน แต่อย่างแรกพ่อแม่จำเป็นต้องใช้ทักษะ “การชะลอ” ในการพูดคุยกับลูก ทั้งปรับความเร็วของคำพูดให้เท่ากับที่ลูกพูดหรือปรับเนื้อหาบทสนทนาให้ใกล้เคียงกับลูกมากที่สุด เมื่อทำอย่างนี้แล้ว ลูกซึ่งวิตกกังวลว่าตัวเองจะเก่งไม่เท่าเพื่อน หรือกลัวว่าจะด้อยกว่าก็จะรู้สึกสบายใจและมีจิตใจมั่นคงมากขึ้น 

#เทคนิคการเลี้ยงลูกในช่วงวัยต่างๆ

#การสื่อสารเชิงบวก